4.1. Dachy - informacje ogólne

Najważniejsze funkcje dachu to:

• przenoszenie obciążeń wywołanych ciężarem własnym, śniegiem, wiatrem, lodem
• zabezpieczenie wnętrze przed deszczem, śniegiem i wiatrem
• zapobieganie ucieczce ciepła i przegrzaniem
• okapy chronią ściany przed zaciekami deszczu

Dach i stropodach

Dach to jedynie pokrycie dachowe wraz z konstrukcją wsporczą. Nie posiada izolacji termicznej, dlatego stosowany jest nad pomieszczeniami nieogrzewanymi: strychami, garażami, itp. Stropodach to połączenie stropu i dachu. W przeciwieństwie do dachu, stropodach posiada termoizolację, więc można używać nad pomieszczeniami ogrzewanymi. 

Dach płaski

Dach płaski ma minimalne spadki pozwalające na spływ wody deszczowej (>2%). Pozwala na wygodne chodzenie po nim, dlatego często wykorzystywany jest jako taras. Na takim dachu możliwe jest nawet wykonanie zielonego tarasu, na którym rośnie roślinność trawiasta, a nawet krzewy. 

Dach spadzisty

Klasyczny dach spadzisty jedno-, dwu- lub wielospadowy. Spadek dachu powyżej 12% nie pozwala na swobodne poruszanie się. Znakomicie odprowadza wodę deszczową, a śnieg ma możliwość zsuwania się przez co nie obciąża nadmiernie konstrukcji.

Budowa dachu

Niezależnie od spadku, każdy dach zbudowany jest z następujących elementów:

• pokrycie dachowe - chroni przed wodą, odporne na promienie słoneczne i ekstremalne temperatury
• termoizolacja - dla stropodachów
• konstrukcja nośna - więźba dachowa lub płyta stropowa
• system odprowadzenia wody deszczowej (orynnowanie)
• wyposażenie dachu
• wykończenie wewnętrzne
• elementy dodatkowe - np paroizolacja

POWRÓT

czytaj więcej...

4.2. Dachy płaskie

Dach płaski ma minimalne spadki pozwalające na spływ wody deszczowej (>2%). Pozwala na wygodne chodzenie po nim, dlatego często wykorzystywany jest jako taras. Na takim dachu możliwe jest nawet wykonanie zielonego tarasu, na którym rośnie roślinność trawiasta, a nawet krzewy.

Płaskie dachy jednym kojarzą się z blokami z wielkiej płyty a innym z nowoczesnymi budynkami w stylu modernistycznym. Użytkownicy chwalą sobie możliwość urządzenia tarasu na dachu, ale często narzekają na drobne przecieki, problemy z oblodzeniem czy śniegiem.

Wbrew pozorom konstrukcja płaskiego dachu nie jest taka prosta jak może się wydawać. Opisane tutaj konstrukcje zawsze będą spoczywać na stropie ostatniej kondygnacji - żelbetowym, drewnianym lub innym. Rodzaj konstrukcji nie ma tu znaczenia, ważne aby strop miał odpowiednią wytrzymałość. Mamy kilka podstawowych typów dachów płaskich.

Dach płaski pełny

Najprostsza i najtańsza forma dachu płaskiego. Na stropie wyprofilowujemy warstwę spadkową, dzięki której woda będzie spływać do odpływów. Jeśli strop posiada odpowiednie spadki to wykonanie warstwy spadkowej jest zbędne. Następną warstwą (niezbędną nad pomieszczeniami ogrzewanymi) jest paroizolacja bitumiczna lub z folii. Kolejna warstwa to już ocieplenie z styropianu EPS lub twardej wełny mineralnej w odmianach specjalnie przeznaczonych na dach płaski lub taras. Można też użyć płyt z XPS lub pianki PUR. Dla zabezpieczenia przed działaniem wody zaleca się na ociepleniu ułożyć warstwę folii. Na niej wykonujemy wylewkę betonową, która zabezpiecza ocieplenie i stanowi podkład pod ostatnią warstwę - pokrycie dachowe. Pokrycie stanowi dachowa papa termozgrzewalna lub specjalna folia. Dobre efekty daje położenie dodatkowej warstwy dociążającej ze żwiru.

Mimo swojej prostoty pełny dach plaski ma też swoje wady. Jego konstrukcja mocno pracuje przy zmianach temperatury (znanych jest wiele przypadków ścięcia ściany attykowej na skutek ruchów termicznych) przez co łatwo dochodzi do pęknięć izolacji i przecieków. A każdy nawet najmniejszy przeciek szybko niszczy pozostałe warstwy konstrukcji. Do tego często dochodzi do skraplanie pary wodnej pod papą lub w warstwie wełny mineralnej. 

Konstrukcja dachu płaskiego bardzo często wykorzystywana jest przy budowie tarasów i balkonów.

  

Dach płaski wentylowany

Rozwiązaniem, które miało wyeliminować większość wad dachu pełnego maił być płaski dach wentylowany. W rozwiązaniu tym rozdzielono ocieplenie od izolacji termicznej pustą przestrzenią powietrzną. Izolacja cieplna ułożona jest na stropie. Nie potrzeba tutaj warstwy spadkowej na stropie najwyższej kondygnacji. Jeżeli ocieplenie mamy wykonane z wełny mineralnej to musimy na niej położyć folię wiatroszczelną. Jako termoizolacji często używa się materiałów zasypowych i wdmuchiwanych - keramzytu, celulozy. Pokrycie spoczywa na osobnej konstrukcji drewnianej lub żelbetowej prefabrykowanej (np płyty panwiowe) opartej często na ścianach ażurowych lub drewnianej więźbie. Pokrycie identyczne jak w dachu pełnym.

Płaski dach wentylowany charakteryzuje się nieco większą trwałością niż dach pełny. Pokrycie dachowe posiada możliwość pracy przy zmiennych temperaturach, a ewentualne przecieki nie niszczą tak szybko termoizolacji. Rozwiązanie było popularne w latach 60-80 tych XX wieku. Jednak znacznie większy koszt wykonania przy niewiele większej trwałości spowodowało, że to rozwiązanie praktycznie nie jest stosowane obecnie. Zostało wyparte przez znacznie prostszą i o wiele trwalszą konstrukcje w systemie dachu odwróconego.

Z uwagi na lekkość konstrukcji nośnej pokrycia, dachów wentylowanych nie stosuje się jako tarasów, czy zielonych dachów.  

Dach płaski w systemie dachu odwróconego

Pomimo dziwnej nazwy, to bardzo nowoczesna konstrukcja, wykorzystująca główne cechy polistyrenu ekstrudowango XPS (czyli wytrzymałość na ściskanie i odporność na działanie wody). Jak sama nazwa wskazuje, w systemie dachu odwróconego to pokrycie dachowe hydroizolacyjne (papa termozgrzewalna, folia lub bitum) położone jest na warstwie spadkowej stropu (lub bezpośrednio na stropie, gdy wyprofilowana w nim spadki). Dopiero na pokryciu układana jest termoizolacja XPS. Chroni ona w ten sposób pokrycie dachowe przed dużymi zmianami temperatury. Na ociepleniu układana jest folia lub geotekstylia (warstwa poślizgowa i ochronna). Nawierzchnia dachu odwróconego może być wykonana z najróżniejszych materiałów w zależności od przeznaczenia.

• Dla dachów bez szczególnych wymagań wystarczy warstwa balastowa ze żwiru. 
• Gdy chcemy korzystać z dachu jako tarasu możemy ułożyć płytki betonowe / kamienne na podsypce z kruszywa lub na specjalnych podkładkach dystansowych, które zapewniają spływ wody deszczowej do wpustów (ważne aby fugi pomiędzy płytami nie były wypełnione).   
• Dla osób które na dachu/tarasie wymagają fugowanych płytek ceramicznych też jest rozwiązanie. Wystarczy wykonać betonową wylewkę do której zostaną przyklejone płytki ceramiczne (wymagany odpowiedni klej). Można też ułożyć nawierzchnię żywiczną. 
• Po dachu odwróconym możemy jeździć nawet samochodem. Na warstwie ocieplenia wykonuje się żelbetową płytę na której układa się nawierzchnię drogową (kostka brukowa, żywica, masa bitumiczna). Rozwiązanie często wykorzystywane w podziemnych garażach osiedlowych,
• Na koniec najciekawsza opcja - zielony dach, pokryty roślinnością. Nie tylko trawą ale nawet krzewami i niskimi drzewami. Na warstwie ocieplenia układana jest mocno geowłóknina, często uzupełniana dodatkową matą antykorzenną. Następnie wykonuje się warstwę wegetatywną w której sadzi się roślinność. Grubość, materiał i konstrukcję warstwy wegetatywnej dobiera się w zależności od wymagań sadzonej roślinności.

  

  http://www.swisspor.pl/

Konstrukcja dachu odwróconego nie jest najtańszym rozwiązaniem ale wykazuje się największą trwałością przez co ogólny koszt budowy i użytkowania jest na rozsądnym poziomie. Osobiście polecam tą konstrukcję zarówno dla dachów płaskich jak i balkonów czy tarasów. Naprawdę warto.  

Zainteresowanych szczegółowymi informacjami o dachach odwróconych zachęcam do odwiedzenia stron producentów polistyrenu ekstrudowanego XPS: link 1, link 2

POWRÓT

czytaj więcej...

4.3. Dachy spadziste

Klasyczny dach spadzisty jedno-, dwu- lub wielospadowy. Spadek dachu powyżej 12% nie pozwala na swobodne, bezpieczne poruszanie się po nim. Znakomicie odprowadza wodę deszczową, a śnieg nie zalega przez całą zimę, przez co nie obciąża nadmiernie konstrukcji.

Dach dwuspadowy

Najprostsza i najtrwalsza konstrukcja to dach dwuspadowy. Dwie przeciwległe połacie doskonale chronią przed warunkami zewnętrznymi, wystające okapy zabezpieczają ściany przed zamakaniem. Brak skomplikowanych elementów ułatwia budowę i późniejsze utrzymanie przyczyniając się do dużej trwałości całego dachu.

Dach dwuspadowy pozwala na bardzo duże i łatwe wykorzystanie przestrzeni poddasza. "Skosy" znajdują się jedynie przy dwóch ścianach budynku. W pozostałych ścianach można umieścić zwykłe (tańsze) okna, które są łatwiejsze w użytkowaniu.

Pokrycie dachu dwuspadowego może być wykonane z dowolnego materiału dachowego. Odpady materiałów będą minimalne, dlatego bez problemu można stosować pokrycia w dużych arkuszach (np blacha dachówkowa), które przyspieszą roboty. Więźba ma prostą konstrukcję, którą można tak zaprojektować aby wewnątrz nie było zbędnych podpór (słupów) utrudniających zagospodarowanie poddasza.

Wszystkie te zalety sprawiają, że dach dwuspadowy jest rozwiązaniem ekonomicznym - tanim w budowie i utrzymaniu oraz o dużych możliwościach wykorzystania wnętrza. Polecam. 

Dach jednospadowy, pulpitowy

Wbrew pozorom dach jednospadowy nie jest taką prostą konstrukcją jak się wydaje. Silnie oddziałuje na elementy ścian na których jest oparta. W przeciwieństwie do dachu dwuspadowego siły zewnętrzne nie niwelują się przez oddziaływanie w przeciwnych kierunkach. Dlatego takich dachów nie wolno opierać bezpośrednio na ścianach murowanych - konieczne jest ich wzmocnienie.

Z uwagi na architekturę, dachy jednospadowe mają niewielki kąt pochylenia. Najczęściej wykorzystywane są do przykryć o rozpiętości do 6-7 m, garaży, budynków gospodarczych.

Dach wielospadowy

Dach wielospadowy to konstrukcja o wielu połaciach, najczęściej bez ścian szczytowych. Jest skomplikowany i trudny w wykonaniu. Występują w nim elementy (kosze, lukarny) które są potencjalnymi słabymi punktami dachu, narażonymi na wnikanie wody czy śniegu.

Konstrukcja więźby dachowej wymaga doświadczonych cieśli. Konieczne są słupy i belki, które mogą wnikać do pomieszczeń mieszkalnych utrudniając ich aranżacje. W przypadku tych dachów, słup na środku sypialni nie jest niczym niezwykłym.

Pokrycie dachowe powinno być drobnowymiarowych elementów, aby uniknąć strat przy docinaniu. Charakterystyczna dla tego typu dachów jest duża ilość elementów uzupełniających - gąsiorów, rynien, koszy. Budowa takiego dachu jest kosztowna.

Niewątpliwą zaletą dachów wielospadowych jest możliwość przykrycia za ich pomocą budynków o rozbudowanej, skomplikowanej bryle lub nietypowych kształtach (np trapezu). Skutecznie urozmaicają formę domu. Jednak poddasze pod takim dachem nie jest zbyt użyteczne. Powierzchnia możliwa do wygodnego korzystania jest dużo mniejsza niż w przypadku dachu dwuspadowego.

Dachy inne

Na przestrzeni wieków w budownictwie wykształciło się o wiele więcej typów dachów, jednak obecnie przy budowie domów jednorodzinnych korzysta się głównie z przedstawionych wyżej.

Dachy mansardowe, polskie, kopulaste czy hełmowe to dachy historyczne. Stosowane jedynie w budynkach mających nawiązywać do dawnych.

Z kolei dachy krązynowe, półszytowe, naczókowe to rozwiązania charakterystyczne dla niektórych regionów Polski. Występują jedynie lokalnie i lepiej ich nie "przeszczepiać" na drugi koniec Polski.

Dachy pogrążone, łukowe, "faliste", półokrągłe czy kopuły to absolutna rzadkość w budownictwie jednorodzinnym. To przykrycia awangardowych budynków - dzieł sztuki.  

POWRÓT

foto: http://www.wienerberger.pl/

czytaj więcej...

4.4. Pokrycia dachowe

Pokrycie dachowe jest najwyższą warstwą konstrukcji dachowej. Odpowiada za szczelność całego dachu oraz jego odporność na podmuchy wiatru, oblodzenie, grad i promienie Słońca. Musi być przede wszystkim trwałe. Pokrycie dachowe, jego kolor, faktura i struktura ma olbrzymi wpływ na wygląd całego domu.  

Rodzaj pokrycia dachowego należy dopasować do spadku połaci. Większość materiałów ma ograniczony kąt zastosowania. Popularne dachówki przy spadku dachu mniejszym niż 20 stopni nie zapewniają szczelności. Dlatego tez inne materiały i technologie stosuje się dla dachów płaskich a inne dla dachów spadzistych.

Dachy płaskie

Wymagają materiałów pokryciowych o najwyższej szczelności (hydroizolacji).

W tradycyjnych konstrukcjach, w których pokrycie dachowe jest również izolacją stosuje się głównie materiały takie jak:

• papa termozgrzewalna - dachowa, modyfikowana, z posypką, przeważnie w układzie dwuwarstwowym z papą podkładową
• folia i membrany z tworzyw sztucznych
• żwir, płytki betonowe lub ziemia urodzajna - jako warstwa balastowa, pod która znajduje się hydroizolacja

Dużo nowocześniejszym i znacznie trwalszym jest system "dachu odwróconego". Hydroizolacja znajduje się konstrukcji nośnej stropu, a na niej spoczywa ocieplenie (XPS) i nawierzchnia. Jako hydroizolacje można wykorzystać zarówno papę, jak i folię a także bitumy. Ponieważ są chronione przez termoizolację nie muszą mieć tak wysokich parametrów odporności na wysoką i niską temperaturę czy działanie słońca. Warstwę wykończeniową wykonuje się z następujących materiałów:

• żwir
• płytki tarasowe 
• ziemia urodzajna z roślinnością (zielony dach)
• pokład drewniany
• okładzina ceramiczna 

Dachy spadziste

W dachach spadzistych szczelność pokrycia nie jest aż tak ważna jak w dachach płaskich. Spore znaczenie ma natomiast odporność na podmuchy wiatru czy grad. Ze względów architektonicznych pokrycie musi być za to estetyczne i trwałe przez wiele lat, odporne na promienie słońca. Do tego pokrycie musi umożliwić wykonanie skomplikowanych dachów wielospadowych.

Najpopularniejsze pokrycia na rynku to:

• Wielkoformatowe
• blacha płaska, trapezowa i dachówkopodobna - wykonane ze stali zabezpieczonej antykorozyjnie ocynkiem lub alucynkiem, rzadziej aluminium lub nawet miedzi, które nie wymagają zabezpieczenia przed korozją
• gont bitumiczny
• płyty bitumiczne 
• płyty cementowłóknowe
• tworzywa sztuczne - PCV, akryl, poliwęglan
• papa
• Małoformatowe
• dachówki ceramiczne
• dachówki betonowe
• gont i wióry drewniane

Na rynku dużo rzadziej spotyka się też inne rodzaje pokryć dachowych. Spotyka się jednak rzadko, a ich montaż może sprawić sporo trudności. Cena również często zniechęca. Poniżej niektóre z nich:

• strzecha ze słomy lub trzciny
• łupek - odmiana kamienia pozwalająca na formowanie cienkich płyt
• dranice
• panele styropianowe
• pokrycia natryskowe
• zielony dach - pokrycie z roślinności można zastosować również na dachu spadzistym, wymaga jednak specjalnej konstrukcji dachu i roślinności okrywowej

Szerszy opis poszczególnych pokryć przedstawię w kolejnych wpisach. Nie zapomnę również o ulubionym dziale - CO WYBRAĆ.

POWRÓT

foto: http://www.wienerberger.pl/

czytaj więcej...